Çaysimav mahallesinin de çevresinde konumlandığı, bugün tarım arazisi olarak bilinen "Simav Göl Arazisi", binlerce yıllık bir tarihe ve Türkiye'nin en dikkat çekici ekolojik dönüşüm hikayelerinden birine sahiptir. Antik çağlardan günümüze kadar bu bölge, hem bereketin hem de doğa ile insan arasındaki mücadelenin merkezinde yer almıştır.
Aşağıda Simav Gölü arazisinin antik dönemden günümüze uzanan detaylı tarihini bulabilirsiniz:
Antik Çağ ve İlk Yerleşimler
Göl çevresi ve Simav havzası, M.Ö. 4000'li yıllara kadar uzanan köklü bir geçmişe sahiptir. Suyun ve verimli toprakların sunduğu yaşam olanakları, bölgeyi her dönemde cazip kılmıştır.
İlk Halklar ve Frigler: M.Ö. 1200'lü yıllara kadar bölgede Abaitler adlı bir halk yaşarken, sonrasında Trakya ve Çanakkale üzerinden gelen Frig oymakları bölgeye yerleşmiştir.
Synaus ve Ankyra: Hitit, Frig ve Roma (Bizans) dönemlerinde gölün güneydoğusunda "Synaus" (bugünkü Simav) ve kuzeybatısında "Ankyra" (bugünkü Boğazköy) olmak üzere iki önemli antik yerleşim birimi varlığını sürdürmüştür.
Türk Hakimiyeti ve Osmanlı Dönemi
Bölge, stratejik konumu ve su kaynakları nedeniyle Selçuklular ve beylikler döneminde de önemli bir geçiş ve konaklama noktası olmuştur.
İlk Fetih (1113): Simav ve çevresi, Selçuklu Kumandanı Emir Muhammet tarafından fethedilmiş, ancak kısa süre sonra tekrar Bizans'ın eline geçmiştir.
Germiyanoğulları (1305 - 1327): Germiyan Beyliği'nin kurucusu I. Yakup Bey, Alaşehir seferine giderken ordusunun atlarını Simav Gölü kıyısında dinlendirmiştir. Bölgedeki kesin Türk hakimiyeti ise 1327 yılında Germiyanoğlu Çağaşan Mehmet Bey'in bölgeyi İspanyol Katalan paralı askerlerinden almasıyla başlamıştır.
Simav Gölü'nün Kurutulma Süreci (1959 - 1982)
1960'lı yıllara kadar yaklaşık 18 bin dekarlık (2065 hektar) bir alanı kaplayan sığ ve doğal bir tatlı su gölü olan Simav Gölü'nün kaderi, Cumhuriyet dönemindeki tarım ve sağlık politikalarıyla tamamen değişmiştir.
Kurutulma Nedenleri: Göl arazisinin özellikle yaz aylarında bataklık halini alması, yoğun sivrisinek üremesine ve yöre halkında ciddi sıtma hastalıklarına yol açıyordu. Ayrıca, artan nüfusla birlikte bölge halkına yeni ve verimli tarım arazileri kazandırma amacı güdülmüştür.
Drenaj Çalışmaları: Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından 1959'da planlanıp 1961'de başlatılan projeyle, göl suları Boğazköy'den açılan kanallarla drene edilmeye başlanmıştır.
Tamamlanma: Gölün tamamen kuruması yaklaşık 20 yıl sürmüş ve kurutma işlemi 1982 yılında resmi olarak tamamlanmıştır.
Göl Arazisinde Tarım ve Ekolojik Etkiler
Gölün kurutulmasıyla birlikte ortaya çıkan devasa arazi; Çaysimav, Öreyler, Gümüşsu, Çitgöl, Naşa ve Güney gibi çevredeki yerleşimlerde yaşayan binlerce çiftçi ailesine Başbakanlık Toprak ve Tarım Reformu Başkanlığı tarafından kiralanmıştır.
Tarımsal Üretim: Arazi; ayçiçeği, buğday, mısır, arpa ve özellikle ünü ülke geneline yayılan "Simav Göl Fasulyesi" üretimi için yoğun bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır.
İklimsel Değişim: Kurutma işleminin ekolojik bedeli ağır olmuştur. Bölgenin mikro kliması değişmiş; 1975-1981 yılları arasında bölgeye düşen yıllık ortalama yağış 1015 mm iken, göl kuruduktan sonra bu oran 709 mm seviyelerine gerilemiş ve bölge sıcaklıklarında belirgin artışlar yaşanmıştır.
Biyolojik Kayıp: Göle özgü balık türleri, kurbağalar ve göçmen kuşların yaşam alanları yok olmuş, sulak alan ekosistemi büyük ölçüde tahrip edilmiştir.
Günümüz: Doğanın Göl Arazisini Geri İsteme Çabası
Günümüzde Simav göl arazisi, bir yandan tarımsal üretimin kalbi olmaya devam ederken diğer yandan doğanın kendi dengesini bulma mücadelesine sahne olmaktadır.
Su Baskınları: Orijinalinde bir göl çanağı (çöküntü alanı) olan bu bölge, taban suyunun yüksek olması ve kış-ilkbahar aylarındaki aşırı yağışlar/kar erimeleri nedeniyle sık sık tekrar su altında kalmaktadır. Bu durum zaman zaman binlerce dekarlık ekili tarım arazisine zarar vermektedir.
Zemin Çökmeleri ve Sorunlar: Kuruyan organik torf toprağın zamanla çökmesi ve yanması gibi jeolojik sorunlar gözlemlenmektedir.
Çevresel Farkındalık: Son yıllarda, kurutulan arazinin içinden geçen su kanallarının kirlenmesi ve küresel iklim krizinin etkileriyle birlikte, göl arazisinin ekolojik bir restorasyonla kısmen de olsa eski sulak alan kimliğine döndürülüp döndürülemeyeceği yerel çevre dernekleri tarafından tartışılmaktadır.